RSS

વાત આપણી છતાંય કોઈની નહીં. -અંકિત ત્રિવેદી

07 જુલાઈ

વાત આપણી છતાંય કોઈની નહીં…Ankit 09.02.11
આપણને યાદ હોય એવી દસ કહેવતો તમે તમારા મનમાં જ વિચારી જોજો! બહુ બહુ તો ચાર કહેવતો યાદ આવશે એ પણ યાદ કરતાં મનને પરસેવો વળી જશે. આપણા ઘરમાં બોલાતી પહેલાની ભાષા ગઈ ક્યાં?
ભાષા લપટી પડી ગઈ છે. શબ્દોમાં રહેલા અર્થો એનો મિજાજ ગુમાવી રહ્યાં છે. બઘ્ધા જ જાણે એકબીજા સાથે વહેવાર સાચવવા બોલતાં હોય એવું લાગે છે. શબ્દોમાં રહેલું શાંતિપણું ખોવાઈ ગયું છે. આ વાત માત્ર ગુજરાતીની નથી. દરેક ભાષાની છે. બઘ્ધા જ બોલે છે પણ કોઈને સાંભળવું નથી. કાનને જાણે ચશ્મા ભરાવવા પૂરતાં જ ઉપયોગમાં લેવાય છે. ફાસ્ટફૂડ વિચારો પાનાના પાનાઓ ભરી ભરીને ઠલવાય છે. પુસ્તકોની વસ્તીમાં વધારો દેખાય છે પણ આપણા ઓશિકા પાસે રાખી શકાય એવા પુસ્તકો કેટલાં?
ક્યાંક શબ્દોનું પોત ઘવાયું છે. આપણે જ જાણે અજાણે વાંકમાં નીકળીએ છીએ. આપણને યાદ હોય એવી દસ કહેવતો તમે તમારા મનમાં જ વિચારી જોજો! બહુ બહુ તો ચાર કહેવતો યાદ આવશે એ પણ યાદ કરતાં મનને પરસેવો વળી જશે. આપણા ઘરમાં બોલાતી પહેલાની ભાષા ગઈ ક્યાં? કોમ્પ્યુટરનાં અપડેટ માર્કેટમાં પણ એ ભાષા ખપમાં લાગે જ છે. જી.સ્.જી.ની ભાષાએ શબ્દકોશની ઠેકડી ઊડાડી છે. પણ એ ભાષા ક્યારેક મીઠ્ઠી લાગે છે. સ્ક્રીન ઉપર ઊડીને આવતો મેસેજ નવી જ ભાષાને ઉન્નત કરનારો આંગડિયો સાબિત થાય છે છતાં પણ પેલી ભાષા જે શબ્દકોશનાં પાયામાં છે તેનું શું? પ્રત્યેક દૂધભાષાને પોતાનું વળગણ હોય છે. દૂધભાષા પાસેની ‘હાશ’ અનુભવીને જીવવાની હોય છે. આપણે રોજ પાનાનાં પાનાઓ ભરાઈ જાય એટલી પસ્તી વાંચીએ છીએ. સાચી માહિતી આગવી ભાષા છટાથી રજૂ થાય તેની મઝા કંઈક ઓર છે. રોજ એકાદ પાનું આપણી ભાષાનું વાંચવાની ટેવ ખાસ કંઈ ફેર નથી પાડતી પરંતુ પ્રત્યેક પળને નવો ઓપ આપે છે. સારો વાચક અનુભવનો એમ્બેેેસેડર હોય છે. એની દાદ ઝીણું ઝીણું કાંતતી હોય છે.
આપણી ભાષા પાસે બઘ્ઘું જ વાંચી લીધાનો ડોળ કરનારા પણ ઘણા છે. અને કશું જ નહીં વાંચ્યાનો હરખ કરનારા પણ ઘણા છે. સંખ્યા ઓછીવત્તી રહેવાની પણ ભાષાનું પોત જે પૂર્વસૂરિઓએ આપણને માંજીને આપ્યું છે તે ક્યાંક બોડું પડી ગયું છે. ચોકઠામાં શબ્દો પૂરવાની રમત જેટલો ય વ્યવહાર નથી રહ્યો. બઘું જ કોમ્યુનિકેટ થાય છે ને! એટલા સંતોષથી જીવવાનું દરેકને માફક આવી ગયું છે.
બાળપણમાં ભાઈબંધો જોડે રમતાં રમતાં જે કવિતાઓ-વાર્તાઓ એકબીજાને સંભળાવતા હતા તે ક્યાં ગઈ! એ જ આજે આપણા લોહીના રંગને વઘુ લાલ અને ઘેરો બનાવે છે. નાનપણની એ રમતોનો વારસો આપણી પછીની પેઢીને ઉછેરવાની વસિયતમાંથી જાણે-અજાણે બાદ થઈ ગયો છે. ભાષાનો શબ્દ બાળકનાં મોંઢામાંથી નીકળે છે ત્યારે એનો અવાજ વઘુ મીઠ્ઠો લાગે છે. બાળકની કાલીઘેલી ભાષા શબ્દના અર્થને લાડકો બનાવીને રજૂ કરે છે.
આજે ખોવાઈ છે એ ભાષા બઘ્ધા જ બોલે છે પણ શબ્દની અસર ઓછી થઈ ગઈ છે. વાતનું વતેસર થાય છે પણ વ્હાલનું વાવેતર નથી થતું… ભાષા બોલતી હોય છે… સાંભળતી હોય છે… ભાષાના કાનમાં લાગણીનું મોરપિંછ ફેરવતા શબ્દસ્વામીઓ આફરીન હોય છે, પોતે નીપજાવેલા અર્થ પર… ભાષા સદીઓને જીવાડે છે ક્ષણનાં ભરોસા પર… એકાદ સાચો શબ્દ આખા સમાજને તારે છે… ભાષાનું મોત, શબ્દોમાંનો અર્થ પોતાનો મિજાજ ગુમાવે એ પહેલાં એને આપણી હથેળીઓમાં કંડારવાની, આપણી આંખોમાં આંજવાની આપણા હોઠો પરથી સઃસ્મિત બોલવાની જવાબદારી આપણી છે. પાનાઓ ભરીભરીને વાંચનારા આપણે પ્રત્યેક શબ્દ પાસે થોડુંક અટકીને એના અર્થને મમળાવીએ તો કેવું? શબ્દ સામેથી બોલાવતો હોય છે… શબ્દબ્રહ્મનો મહિમા એટલે જ તો ઋષિઓએ ગાયો છે… આપણા મંત્રો આપણી સાચી નિસ્બત છે… શબ્દ આપણી સાચી સોબત છે…
ઓનબીટ
‘‘લજામણીનો છોડ છે, અમથુંય લાજશે
ઊઘડે ફરી ના કોઈ’દી એવું નિકટ ન જા!
અડક્યા નથી ને તોય પુરાવો મળી રહ્યો,
આ રોમે રોમ સ્પર્શતી ફરકી રહી ધજા
થંભી ગયો ‘હર્ષદ’ અહીં વરસાદ ક્યારનો-
આ તો અમસ્તા ઘેનમાં ટપક્યા કરે છજા -’’
– હર્ષદ ત્રિવેદી

Advertisements
 

ટૅગ્સ:

One response to “વાત આપણી છતાંય કોઈની નહીં. -અંકિત ત્રિવેદી

  1. ભરત ચૌહાણ

    23/03/2011 at 9:41 પી એમ(pm)

    સરસ

     

પ્રતિસાદ આપો

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

w

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: